Sau 60 năm, nhân loại vẫn 'đau đầu' với chatbot – Tin Công Nghệ Số hóa


Web Suamaytinhits.com có bài: Sau 60 năm, nhân loại vẫn 'đau đầu' với chatbot – Tin Công Nghệ Số hóa Thế giới tràn đang tràn ngập đủ các loại chatbot AI, nhưng công nghệ này vẫn chưa hoàn thiện, liên tục gây tranh cãi và lo ngại. – Tin Công Nghệ

Trong thập niên 1960, một chương trình máy tính mang tên Eliza được phát triển nhằm giả lập dùng thử nói chuyện với một bác sĩ tâm lý trị liệu. Một người tham gia thử nghiệm chia sẻ bạn trai nói cô “trầm cảm suốt cả ngày”, Eliza đáp lại: “Tôi rất tiếc lúc biết cô đang trầm cảm”.

Eliza được cho là chatbot trước mắt trên thế giới, dù không linh hoạt như các phần mềm tương tự hiện nay. Nó hoạt động dựa theo các hiểu biết về ngôn ngữ tự nhiên, phản ứng với từ khóa cụ thể và đem ra hội thoại thích phù hợp với những người dùng. Joseph Weizenbaum, người tạo ra Eliza, khẳng định trong tài liệu năm 1966 rằng “nhiều người không thể tin Eliza là chương trình máy tính và không phải người thật”.

Tuy nhiên, Weizenbaum cho rằng này là điều đáng lo ngại. Những người tương tác với Eliza sẵn sàng mở lòng với nó, ngay cả lúc biết đây chỉ là chương trình máy tính.

“Eliza cho thấy thật đơn giản để tạo ảo tưởng về sự thấu hiểu, từ đó khiến những gì nó đưa ra đáng tin cậy hơn. Một mối hiểm nguy đang tiềm ẩn ở đó”, ông cho hay. Trong thời kì cuối sự nghiệp, Weizenbaum liên tục cảnh báo về việc cho rập khuôn quá độ trách nhiệm, cũng giống chỉ trích nặng nề AI.

Giao diện trò chuyện của Eliza. Ảnh: CNN

Giao diện nói chuyện của Eliza. Ảnh: CNN

Câu chuyện của Weizenbaum dự báo trước về sự hy vọng gắn liền với công nghệ AI. Khả năng chuyện trò của ứng dụng với loài người tiếp tục làm nhiều người lo ngại, nghĩ rằng nó đang tạo ra cảm giác sai lầm rằng máy móc cũng có thể có thể là thứ gắn kết với người.

Blake Lemoine, cựu kỹ sư Google, từng gây chú ý hồi tháng 6 khi ban bố đoạn chat giữa ông và AI mang tên LaMDA cùng nhận xét nó có “tư duy như đứa trẻ”. Tuyên bố của Lemoine hứng chịu sự chỉ trích từ cộng đồng AI và bản thân ông cũng bị Google sa thải sau đó.

Những loại chatbot tối tân cũng có thể có thể dẫn tới những phản ứng tâm lý hùng cường từ người sử dụng nếu hoạt động không như thiết kế, hay mô phỏng chuẩn xác những gì chúng được học và đưa ra phát biểu phân biệt chủng tộc và gây sốc.

Dù vậy, những người ủng hộ công nghệ cho là chatbot cũng đều có thể hợp lý hóa các công việc chăm nom khách hàng và tăng hiệu quả trong nhiều ngành. Công nghệ này đứng sau nhiều trợ lý ảo mà lượng lớn người dùng tiếp xúc hàng ngày, thậm chí đem lại sự sát cánh cho những người đơn độc, cao tuổi hay sống biệt lập.

Những người khác lại cảnh báo công nghệ đứng sau chatbot vận hành bằng AI vẫn bị giới hạn hơn nhiều so với kỳ vọng. “Chúng rất giỏi giả dạng nhân loại và có vẻ giống người, nhưng vẫn không đủ sâu sắc. Chúng chỉ là những kẻ giả mạo bên ngoài, không hiểu mình đang nói gì”, Gary Marcus, nhà nghiên cứu AI tại Mỹ, nhận xét.

Sự tiến hóa của chatbot

Sanjeev P. Khudanpur, chuyên gia về công nghệ ngôn ngữ tại Đại học Johns Hopkins (Mỹ), từng chuyện trò với Eliza khi còn đi học, nhưng ông không mất nhiều thời gian để phát hiện những có hạn của nó. “Eliza có thể mô phỏng 1 cuộc chuyện trò bằng chữ trong vòng 10 câu, trước lúc người sử dụng nhận thấy nó không đích thực thông minh và chỉ đang tìm cách nối dài câu chuyện”, Khudanpur nói.

Trong hàng chục năm tiếp theo đó, bắt đầu xuất hiện sự chuyển dịch ra xa ý tưởng “trò chuyện với máy tính” và tập trung vào “hội thoại hướng mục đích”. Ví dụ cụ thể là Amazon Alexa và Apple Siri, khi chúng thường được người sử dụng đòi hỏi thực hành các trọng trách cụ thể như mua vé máy bay, xem khí hậu hay bật nhạc.

“Chúng phần mềm công nghệ tựa như những chatbot đời đầu, nhưng chẳng thể gọi Alexa và Siri là chatbot. Nên miêu tả chúng là trợ lý tiếng nói hoặc trợ lý kỹ thuật số, được thiết kế để giúp người dùng thi hành các công việc cụ thể”, Khudanpur cho hay.

Joseph Weizenbaum, người phát triển Eliza, hồi năm 2005. Ảnh: CNN.

Joseph Weizenbaum, người phát triển Eliza, hồi năm 2005. Ảnh: CNN .

Có giai đoạn đình trệ nối dài lâu năm với công nghệ này, cho tới khi Internet trở nên phổ biến. “Sự đột phá đã xuất hiện trong thiên niên kỷ này với sự trỗi dậy của các trung tâm triển khai thành đạt hàng ngũ nhân viên kỹ thuật số để thi hành các công việc thường nhật, mang tính lặp lại”, Khudanpur nhận xét.

Chatbot và những vấn đề xã hội

Đầu thập niên 2000, giới nghiên cứu bắt đầu coi xét lại ý tưởng phát triển chatbot với khả năng chuyện trò kéo dài với con người. Chúng thường được huấn luyện bằng lượng lớn dữ liệu từ Internet và phải học cách giả lập chuẩn xác cách trò chuyện của người, nhưng đi cùng nguy cơ phản ánh những điều tệ hại nhất trên mạng.

Thử nghiệm công khai với chatbot Tay của Microsoft năm 2015 là tỉ dụ cụ thể. Nó được thiết kế để trò chuyện như 1 thiếu niên, nhưng mau chóng “học” được cách nói bậy, kích động và phân biệt chủng tộc, đến mức bị Microsoft ngừng vận hành.

Điều này đang tái diễn với BlenderBot3, được Meta tung ra hồi đầu tháng. Chatbot này phát biểu Donald Trump vẫn là Tổng thống Mỹ và khẳng định có nhiều bằng chứng cho thấy gian lận trong bầu cử tổng thống năm 2020, kèm nhiều tuyên bố gây cãi nhau khác.

“Chưa rõ làm cách nào để phát triển chatbot an toàn và đáng tin cậy, bất chấp những tiến bộ sau thời Eliza và lượng lớn dữ liệu mới được dùng làm huấn luyện các phần mềm giải quyết ngôn ngữ”, Marcus nói.

Trong khi đó, Khudanpur tỏ ra lạc quan với tiềm năng của chatbot. “Hãy tưởng tượng chatbot có thể đọc mọi bài viết học thuật trong nghề của tôi. Điều đó giúp tôi không phải đọc chúng, mà chỉ cần đặt câu hỏi và trao đổi với chatbot. Nói cách khác, đó là một bản sao khác của tôi với siêu năng lực”, ông nêu quan điểm.

Điệp Anh (theo CNN )

Chatbot, AI, Máy tính, Công nghệ, Phân tích

Nội dung Sau 60 năm, nhân loại vẫn 'đau đầu' với chatbot – Tin Công Nghệ Số hóa được tổng hợp sưu tầm biên tập bởi: Sửa máy tính ITS. Mọi ý kiến vui lòng gửi Liên Hệ cho suamaytinhits.com để điều chỉnh. suamaytinhits.com tks.

Quảng Cáo
Đặt Banner Quảng cáo, Textlink, Guest Post
Liên Hệ Ngay: 1900636343

Bài Viết Liên Quan


Xếp Hạng
Quảng Cáo
Đặt Banner Quảng cáo, Textlink, Guest Post
Liên Hệ Ngay: 1900636343

Bài Viết Khác